Onderzoekssymposium inzet open leermateriaal

Dit onderzoek richt zich op de vraag hoe leraren in het PO en VO open leermateriaal effectief kunnen integreren in hun lespraktijk en curriculum. Er wordt gezocht naar arrangeerrichtlijnen, kennis en vaardigheden die leraren kunnen helpen bij het combineren van open en gesloten leermaterialen om een effectieve integratie te realiseren. De beoogde impact van deze integratie is beter geïnformeerde leraren, rijkere curricula en een versnelling van de adoptie van open leermateriaal, wat uiteindelijk de kwaliteit en flexibiliteit van het onderwijs ten goede komt.

Sinds 2001 groeit de wereldwijde belangstelling voor open leermateriaal, een trend die ook in het Nederlandse funderend onderwijs zichtbaar is. Bij scholen die werken met open leermaterialen ontstond de behoefte inzicht te krijgen in hun groei van werken met open leermaterialen. We presenteren een onderzoek, uitgevoerd onder de vlag van het Groeifondsprogramma Impuls Open Leermateriaal, dat geleid heeft tot een instrument om dat inzicht te verschaffen, het Groeikompas Open Leermateriaal.

Bij de HAN willen we dat studenten en docenten makkelijk toegang hebben tot leermaterialen van hoge kwaliteit. Dat docenten en studenten zelf hun ideale mix kunnen samenstellen: uit open, semi-open én commerciële bronnen. We ontwikkelen zelf ook leermaterialen en delen die zoveel mogelijk open. Zo brengen we kennis in beweging en helpen we het onderwijs vooruit. Met het traject ‘Aanpak Digitale Leermaterialen’ werken we stap voor stap aan onze ambitie: kwalitatieve digitale leermaterialen toegankelijk maken voor iedereen. We dagen uit, ondersteunen en blijven scherp op wat werkt. Om dit duurzaam te realiseren, heeft de HAN een integrale aanpak ontwikkeld die steunt op vijf pijlers: ondersteuning, professionalisering, erkennen & waarderen, verandermanagement en technische infrastructuur.

In de presentatie willen wij de toehoorders meenemen in deze 12 jarige aanpak en lichten we de pijler Professionaliseren & Erkennen en Waarderen uit.

In een drieluik presentatie nemen drie sprekers de toehoorders mee:
1) HAN aanpak
2) Erkennen en Waarderen Onderzoek
3) Competentieprofiel en professionaliseringsplan

Dit onderzoeksproject onderzoekt hoe leerlingen in het voortgezet onderwijs zelfstandig gebruikmaken van vrij beschikbaar en open leermateriaal, en welke rol kunstmatige intelligentie (AI) hierin speelt. Het project betreft twee hoofddoelen: Allereerst hebben we inzicht verkregen in hoe leerlingen open leermateriaal zelfgestuurd gebruiken, welke strategieën, motieven en knelpunten zij ervaren, en in hoeverre AI hun leerproces ondersteunt of belemmert. Daarbij wordt gekeken naar verschillen tussen leerlinggroepen (leerjaar en leerniveau) en naar de invloed van het gebruik op motivatie, leerhouding en leerresultaten.

Daarnaast hebben we ons gericht op de vraag hoe leerlingen effectief ondersteund kunnen worden bij het selecteren en gebruiken van zelfgekozen open leermaterialen. Hierbij wordt specifiek onderzocht welke ondersteuningsstrategieën docenten inzetten en in hoeverre deze volgens hen bijdragen aan een beter leerproces en verbeterde leeruitkomsten.

Met een mixed-methods benadering (vragenlijsten en interviews onder leerlingen, docenten en schoolleiders) levert dit onderzoek nieuwe inzichten in een onderbelicht domein. De resultaten dragen bij aan kennis over zelfgestuurd leren, AI-gebruik en kansengelijkheid, en bieden handvatten voor onderwijspraktijk, beleid en de ontwikkeling van effectieve ondersteuning bij het gebruik van OER.

Op 8 april hebben een kleine 20 personen middels een brainstorm onderwerpen betreffende werken met open leermaterialen geformuleerd waarop meer inzicht door onderzoek gewenst is. Het was een brede vertegenwoordiging van leraren, staf en onderzoekers uit alle onderwijssectoren. In deze sessie presenteren we de resultaten van deze brainstorm en willen we met de aanwezigen nagaan hoe we onderzoeken met een focus op het funderend onderwijs ook kunnen koppelen met onderzoek dat zich richt op beroeps- en hoger onderwijs. Daarmee beogen we te komen tot een eerste aanzet voor een gezamenlijke onderzoekagenda voor open leermaterialen.