Naar inclusiever onderwijs met écht open leermateriaal

Open beschikbaar is nog niet toegankelijk

Dat materiaal vrij te gebruiken en aan te passen is, betekent niet dat iedereen ermee uit de voeten kan. Afbeeldingen die niet worden voorgelezen, video’s zonder ondertiteling of opdrachten die alleen met een muis werken: het zijn drempels die leerlingen buitensluiten. “Als we willen dat lesmateriaal echt aansluit bij iedere leerling, hoort toegankelijkheid daar vanzelfsprekend bij”, zegt Diane van Steekelenburg, adviseur en begeleider contentprojecten bij Impuls Open Leermateriaal.

Een grondige analyse van Wikiwijs

Dedicon voerde een toegankelijkheidsaudit uit op Wikiwijs, en leverde praktische richtlijnen voor auteurs, technische aanbevelingen voor ontwikkelaars en advies over toegankelijkheidsmetadata. Veel verbeterpunten waren snel op te lossen: betere toetsenbordbediening, ondersteuning voor schermlezers en een logischere navigatie. Andere vraagtypen, zoals interactieve sleepopdrachten, vragen om een fundamenteel nieuw ontwerp.

Een belangrijk inzicht: toegankelijkheid is een samenspel. “Je kunt leraren nog zo goed uitleggen hoe zij toegankelijk lesmateriaal maken. Als het platform daar onvoldoende in ondersteunt, blijft het effect beperkt”, zegt Lalibel Mohaupt, UI/UX-designer bij Wikiwijs.

Toegankelijkheid als vast onderdeel

De handleiding die Dedicon ontwikkelde, met per contenttype hoe je toegankelijkheid toepast, is opgenomen in de kwaliteitsinstrumenten van Impuls Open Leermateriaal. Bij Wikiwijs is toegankelijkheid nu onderdeel van het reguliere ontwerp- en ontwikkelproces, in plaats van een audit achteraf.

Zo kunnen meer leerlingen hetzelfde materiaal gebruiken als hun klasgenoten, zonder aparte aanpassingen. Dat is waar open onderwijs echt open wordt.

Ook aan de slag met toegankelijkheid voor leerlingen?